Selenga müzede yavaşça yürüyordu.
Cam vitrinlerin içinde kahverengi taşlar. Üstleri tuhaf işaretlerle dolu.
“Bu yazı mı?” diye sordu.
“Çivi yazısı” dedi müze görevlisi. “Tarihte bilinen en eski yazı sistemlerinden biri.”
“Kim buldu?”
“Sümerliler. Yaklaşık 5.000 yıl önce.”
O gece Selenga rüya gördü.
Mezopotamya
Selenga nehrin kıyısındaydı.
İki büyük nehir. Biri solda biri sağda.
“Fırat ve Dicle” dedi yanındaki çocuk. “Bu topraklara Mezopotamya deniyor. İki nehir arası.”
“Çok verimli görünüyor.”
“Verimli. Buğday büyüyor. Arpa büyüyor. İnsanlar şehir kurdu. Ve şehir olunca hesap lazım.”
“Hesap mı?”
“Evet. Kim ne kadar buğday veriyor? Tapınak ne alıyor? Kim ne borçlu? Bunu aklında tutmak zor.”
İlk Yazı
Çocuk onu tapınağa götürdü.
İçeride bir adam kil yoğuruyordu.
Kili düzledi. Eline küçük, üçgen uçlu bir alet aldı.
Ve bastırdı kile. V şekilli izler.
“Bu yazı mı?” diye sordu Selenga.
“Bu sayı” dedi adam. “Yüz çuval buğday. Bunu aklımda tutamam. Kile yazıyorum.”
Selenga baktı.
Kil kururdu. İz kalırdı. Yıllar geçse bile.
“Peki sonra ne oldu bu yazıya?”
Adam güldü. “Önce sayıydı. Sonra kelimeler de girdi. Hikayeler de girdi.”
Kil Tablet
Çocuk ona boş bir kil parçası verdi.
Ve bir çivi kalemi.
“Yaz.”
Selenga bastırdı.
V. Sonra ters V. Sonra yatay çizgi.
“Bu ne anlama geliyor?”
“Hiçbir şey henüz. Ama ilk kez yazıyorsun. Tıpkı 5.000 yıl önce ilk kez yazan o Sümerli gibi.”
Selenga tableti tuttu.
Kil soğuktu. Ağırdı.
“Bu tablet binlerce yıl kalır mı?”
“Kalır. Müzede olanlar hala duruyor.”
Gılgamış
“Yazıyla ne yazdılar?” diye sordu Selenga.
“Önce hesaplar. Sonra kanunlar. Sonra hikayeler.”
“Hikaye de mi var?”
“Gılgamış Destanı. Dünyanın bilinen en eski yazılı destanı. Bir kahramanın macerasını anlatır.”
“Ben de destan yazdı mı o çivi yazısıyla?”
Çocuk güldü. “Sen bu kile ne yazmak isterdin?”
Selenga düşündü.
“Selenga buradaydı” derdi. “Ve çok şey gördü.”
“5.000 yıl sonra biri o tableti bulsa okur.”
“Gerçekten mi?”
“Sümerli yazmanın yazdıkları hala okunuyor. Sen de öyle.”
Uyanmak
Selenga uyandı.
Masasına gitti. Kalem aldı. Kağıda yazdı.
“Selenga buradaydı.”
Sonra baktı.
“Kağıt mı dayanır çivi yazısı mı?” diye sordu kendine.
Dışarıda annesine bağırdı:
“Anne! Çivi yazısı kile yazılıyordu. Kil dayanıyor. Biz kağıda yazıyoruz. Hangisi daha uzun sürer?”
Mutfaktan gülme sesi geldi.
“Git araştır bakalım.”
Bu Hikayeden Ne Öğrendik?
1. Çivi yazısı, MÖ 3200 yıllarında Sümerler tarafından geliştirilmiştir — bilinen en eski yazı sistemlerinden biridir. 2. Yazı ilk olarak ticari kayıtlar için kullanılmış, sonra hikaye ve kanunlara dönüşmüştür. 3. Gılgamış Destanı, dünyanın bilinen en eski yazılı edebi eseridir. 4. Mezopotamya (bugünkü Irak toprakları), Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki bereketli bölgede medeniyetin ilk kez şekillendiği yerdir. 5. Kil tabletler binlerce yıl dayandığı için bugün hala okunabilmektedir.
Aile İçin Konuşma Soruları
1. Yazı olmasaydı dünya nasıl olurdu? 2. Sen de bir kil tablete bir şey yazmak isteseydin ne yazardın? 3. 5.000 yıl sonra bugün yazdıklarımızdan ne kalacak sence?